Niegodność dziedziczenia

Przepisy prawa spadkowego przewidują kilka instytucji, dzięki którym osoba znajdującą się w kręgu spadkobierców (zapisobierców) dziedziczyć nie będzie. Chodzi o takie sytuacje, w których osoba powołana do dziedziczenia nie powinna być spadkobiercą (zapisobiercą) z uwagi na swoje zachowanie względem spadkodawcy.Jedną z takich instytucji jest niegodność dziedziczenia. Krótko mówiąc nie odziedziczy spadku (zapisu) ten, kto dopuścił się nagannego czynu względem spadkodawcy.

Kodeks cywilny w art. 928 wskazuje katalog okoliczności, które powodują niegodność dziedziczenia i są to:

  • popełnienie przez spadkobiercę umyślnego ciężkiego przestępstwa względem spadkodawcy

– przepis nie wskazuje pewnych rodzajów przestępstw, chodzi zatem o wszystkie przestępstwa (inaczej przy wydziedziczeniu),

– „ciężkość” przestępstwa nie jest zdefiniowana i pozostaje określeniem ocennym,

– należy wyraźnie zaznaczyć, że przyczyną niegodności może być tylko i wyłącznie czyn popełniony względem spadkodawcy, przepisy KC nie uzależniają niegodności dziedziczenia od popełnienia przestępstwa względem osoby bliskiej spadkodawcy (jak ma to miejsce w przypadku wydziedziczenia, gdzie mowa o umyślnym przestępstwie przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób – zob. art. 1008 pkt.2 kc);

nakłonienie spadkodawcy, podstępem lub groźbą, do sporządzenia/ odwołania testamentu albo podstępem lub groźbą przeszkodzenie w sporządzeniu/ odwołaniu testamentu –

– możliwość uznania osoby za niegodną na podstawie tej przesłanki istnieje jedynie wówczas, gdy nastąpił skutek działania podstępnego lub po zastosowaniu groźby. Jeżeli osoba, której grożono lub względem której stosowano podstęp, następczo sporządziła testament zgodny ze swoją wolą, nie ma podstaw by osobę nakłaniającą/ przeszkadzającą uznać za niegodną dziedziczenia;

umyślne ukrycie/zniszczenie testamentu spadkodawcy, podrobienie/ przerobienie testamentu albo świadome skorzystanie z testamentu podrobionego/przerobionego przez inną osobę –

– działania podejmowane przeciwko testamentowi muszą być podejmowane z zamiarem naruszenia porządku dziedziczenia, tzn. nieumyślne zniszczenie testamentu lub zniszczenie go w przekonaniu, że jest to testament nieważny, nie stanowi przesłanki uznania za niegodnego dziedziczenia.


W jaki sposób doprowadzić do uznania kogoś za niegodnego dziedziczenia?

Niegodność stwierdzana jest w procesie.

Powództwo może wnieść każdy, kto ma w tym interes (niekoniecznie prawny) na co wskazuje art. 929 kc.

Kodeksy cywilny w art. 929 zdanie 2 zakreśla termin zawity na wystąpienie z powództwem o uznanie za niegodnego dziedziczenia. Osoba, która dowiedziała się o przyczynie niegodności może wnieść powództwo w ciągu 1 roku od dnia powzięcia tej informacji, ale nie może to nastąpić później niż przed upływem trzech lat od otwarcia spadku (tj. od śmierci spadkodawcy).

Skutkiem uznania niegodności jest traktowanie osoby niegodnej tak jakby nie dożyła otwarcia spadku, co ma istotne znaczenie z punktu widzenia prawa spadkowego.


Nie można uznać za niegodną dziedziczenia osoby, której spadkodawca przebaczył! Przebaczenie uregulowane zostało w art. 930 kc.

 

 

 

 

 

 

 

 

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93)
E. Skowrońska-Bocian, Prawo spadkowe, Warszawa 2016

One Reply to “Niegodność dziedziczenia”

  1. WOOOw… teraz JUŻ WIem O CO Chodzi !

Dodaj komentarz