Dziedziczenie ustawowe

Dzisiaj poruszam zagadnienie dziedziczenia ustawowego. Materia na pierwszy rzut oka może wydawać się dość skomplikowana i nieprzystępna, jednak po dokładnej lekturze zauważycie, że poszczególne kręgi spadkobierców zostały ukształtowane zgodnie z zasadami logicznego myślenia;) Kodeks cywilny dokładnie określa kto, w jakiej kolejności oraz w jakiej części dziedziczy po spadkodawcy. Przy dużej liczbie członków bliższej i dalszej rodziny określenie kręgu spadkobierców nastręcza wielu problemów. By je rozwiać, zamieszczam dzisiejszy post:) 

W pierwszej kolejności dziedziczą:

  • małżonek i
  • dzieci

Regulacja art. 931 Kodeksu cywilnego przewiduje, że dziedziczą oni w częściach równych z zastrzeżeniem, że małżonek nie może otrzymać mniej niż 1/4 całości spadku.

Co to oznacza?

Oznacza to, że małżonek może otrzymać np. pół spadku, 1/3 spadku lub minimalnie 1/4 spadku. Jeśli do dziedziczenia z mocy ustawy powołani są małżonek i maksymalnie troje dzieci to wszyscy otrzymują po tyle samo, tzn. 1/4. Sytuacja zmieni się gdy dziedziczą więcej niż cztery osoby, np. gdy spadkodawca miał żonę oraz pięcioro dzieci to dziedziczy po nim aż 6 osób. W takiej sytuacji 1/4 całości spadku otrzymuje małżonek a pozostałe 3/4 należy podzielić pomiędzy pięcioro dzieci, więc każde dziecko otrzyma 3/20 całości spadku.

Co w sytuacji, gdy spadkodawca nie ma zstępnych?

W sytuacji gdy spadkodawca nie pozostawił zstępnych (tj. dzieci, wnuków) to dziedziczą po nim małżonek i rodzice. W takiej sytuacji każde z rodziców otrzymuje 1/4 spadku. Jeśli nie ustalono ojcostwa, udział matki, która dziedziczy w zbiegu z małżonkiem wynosi 1/2 spadku.

Co natomiast, gdy spadkodawca nie ma ani małżonka, ani dzieci?

Jeżeli spadkodawca nie ma ani małżonka ani dzieci, spadek po nim dziedziczą rodzice w częściach równych.

Kiedy dziedziczy rodzeństwo?

Jeżeli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku to udział spadkowy przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych.

A dzieci rodzeństwa?

Dzieci rodzeństwa dziedziczą, jeżeli rodzeństwo nie dożyło otwarcia spadku.

Co jeśli nie ma rodzeństwa ani zstępnych rodzeństwa?

Wówczas udział spadkowy zarówno rodzica jak i małżonka wynosi 1/2 spadku.

W dalszej kolejności dziedziczą dziadkowie. Jeśli jedno z dziadków nie dożyje otwarcia spadku, jego udział dziedziczą jego zstępni. Jeżeli zaś nie ma zstępnych dziadków, ich udział przypada pozostałym dziadkom w częściach równych.

W tym momencie nadszedł czas na ciekawie brzmiący przepis:

W braku małżonka spadkodawcy i krewnych, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada w częściach równych tym dzieciom małżonka spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło chwili otwarcia spadku.

Chodzi tutaj po prostu o pasierbów spadkodawcy. Należy zauważyć, że pasierb dziedziczy dopiero wówczas, gdy jego rodzice (biologiczni) nie dożyli otwarcia spadku.

Na końcu zaś, kiedy nie ma nikogo kto mógłby odziedziczyć spadek – dziedziczy gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy. Jeżeli zaś nie można określić tego miejsca – Skarb Państwa.

 


Warto pamiętać, że gdy małżonek dziedziczy w zbiegu z rodzicami spadkodawcy, jego rodzeństwem lub zstępnymi rodzeństwa, jego udział w całości spadku wynosi 1/2. Natomiast cały spadek przypada mu w sytuacji, gdy nie ma zstępnych, rodziców, rodzeństwa oraz zstępnych rodzeństwa.

 

2 Replies to “Dziedziczenie ustawowe”

  1. Sposób dziedziczenia to jedno ……co zrobić gdy dzieci przyjęły spadek , ale nie poczuwają się do zadbania o miejsce spoczynku spadkodawcy….czy jest jakiś przepis by można było to na nich wymóc.
    Za kilka tygodni spadek zostanie sprzedany.
    Czy można jakoś zobowiązać spadkobierców do postawienia pomnika ?

    1. Pani Małgorzato,

      zgodnie z art. 982 kodeksu cywilnego spadkodawca może zobowiązać w testamencie spadkobiercę lub zapisobiercę do określonego działania lub zaniechania (tzw. polecenie).

      Zamieszczenie polecenia w testamencie dawałoby osobom uprawnionym (każdemu ze spadkobierców, jak również wykonawcy testamentu, chyba że polecenie ma wyłącznie na celu korzyść obciążonego poleceniem) prawo domagania się wykonania polecenia. Jeżeli polecenie ma na względzie interes społeczny, wykonania polecenia może żądać także właściwy organ państwowy.

      Prawo nie przewiduje innej formy zobligowania spadkobierców do dokonania określonych czynności związanych ze śmiercią spadkodawcy.

      Niemniej jednak, jeżeli koszty pogrzebu zostały poniesione przez kogoś innego niż spadkobiercy, można domagać się od nich zwrotu kosztów poniesionych w związku z organizacją pogrzebu (w takim zakresie, w jakim pogrzeb ten odpowiada zwyczajom przyjętym w danym środowisku), ponieważ należą one do długów spadkowych.

Dodaj komentarz