Współwłasność

Dzisiaj podejmuję zagadnienie współwłasności. W zasadzie każdy z nas wie, czym jest, ale czy potrafimy powiedzieć jak wygląda zarząd rzeczą wspólną? Jak przedstawia się kwestia podejmowania decyzji przez współwłaścicieli? Czym jest współwłasność w częściach ułamkowych a czym współwłasność łączna?

Owszem! Po przeczytaniu niniejszego wszystko będzie jasne:)

Na początku to co oczywiste, a mianowicie – własność rzeczy może przysługiwać niepodzielnie kilku osobom. Mamy wówczas do czynienia ze współwłasnością. W tej konstrukcji wyróżniamy zatem:

  • jeden przedmiot,
  • wiele podmiotów oraz
  • niepodzielne wspólne prawo (co w praktyce oznacza, że żadnemu ze współwłaścicieli nie przysługuje prawo do fizycznego wyodrębnienia pewnej części przedmiotu współwłasności, każdemu ze współwłaścicieli przysługuje identyczne prawo do całości przedmiotu współwłasności)

Czym są współwłasność w częściach ułamkowych i współwłasność łączna?

Polskie prawo przewiduje dwie formy współwłasności: w częściach ułamkowych oraz łączną. Regulację współwłasności w częściach ułamkowych odnajdziemy w przepisach prawa rzeczowego, zaś te odnoszące się do współwłasności łącznej znajdują się tam, gdzie regulowane są stosunki, z których wynika (np. wspólność małżeńska).

Współwłasność w częściach ułamkowych:   

  • samoistny stosunek prawny           
  • oznaczony co wielkości udział (ułamek)
  • swoboda rozporządzania swoim udziałem
  • możliwość zniesienia współwłasności w każdym czasie

Współwłasność łączna: 

  • zawsze wiąże się z jakimś innym stosunkiem względem którego pełni rolę służebną
  • nieokreślona wielkość udziału
  • brak możliwości rozporządzaniu udziałem
  • brak możliwości zniesienia współwłasności w czasie trwania stosunku podstawowego

Przedmiotem analiz z punktu widzenia prawa rzeczowego jest jedynie współwłasność w częściach ułamkowych. Współwłasność łączna posiada regulacje w innych gałęziach prawa, np. w prawie rodzinnym.

Co może stanowić źródło współwłasności?

  1. dziedziczenie – dzieje się tak dlatego, że zasadniczo do dziedziczenia powołuje się nie jednego, lecz wielu spadkobierców
  2. czynność prawna –  w sytuacji gdy kilka osób, z określonych powodów, nabywa w pewnym celu jedną rzecz
  3. ex lege – np. zasiedzenie rzeczy, połączenie rzeczy, pomieszanie rzeczy
  4. orzeczenie sądowe – np. w sprawach o zniesienie współwłasności sąd może orzec współwłasność na rzecz niektórych dotychczasowych współwłaścicieli

W jakie sposób współwłaściciele dokonują czynności?

Każdy ze współwłaścicieli ma prawo podejmować czynności oraz dochodzić roszczeń celem zachowania wspólnego prawa. Kwestie problematyczne mogą pojawiać się w związku z tym w stosunkach wewnętrznych. Podstawową rolę w tym zakresie ma wielkość udziałów, ponieważ właśnie na tej podstawie oblicza się większość.

Kwestia ilości udziałów ma znaczenie w kontekście podejmowania czynności. W przypadku czynności zwykłego zarządu wymagana jest zgoda większości współwłaścicieli, natomiast przy czynnościach przekraczających zwykły zarząd – zgoda wszystkich.

Kwestia pożytków, innych przychodów, ponoszenie wydatków, kwestie rozliczeń stron w razie zniesienia współwłasności także odbywa się proporcjonalne do wielkości udziałów.

Jak wygląda kwestia zarządu rzeczą wspólną?

Wyróżnia się zarząd ustawowy, zarząd umowny i zarząd sądowy.

Zarząd ustawowy zobowiązuje współwłaścicieli do współdziałania w zarządzie. Przy czynnościach zwykłego zarządu wymaga jest zgoda większości współwłaścicieli. Przy czynnościach przekraczających zwykły zarząd wymagana jest zgoda wszystkich. W razie braku takiej zgody, współwłaściciele, którzy posiadają łącznie co najmniej połowę udziałów, mogą zwrócić się do sądu o udzielenie upoważnienia do dokonania czynności. Jeżeli większość współwłaścicieli chce podjąć czynność, która jest sprzeczna z zasadami prawidłowego zarządu każdy z pozostałych może zwrócić się do sądu z żądaniem rozstrzygnięcia.

Zarząd umowny powstaje w drodze czynności prawnej podjętej przez współwłaścicieli. Umowa może w zupełnie odmienny sposób niż ustawa regulować kwestie zarządu.

Zarząd sądowy ma miejsce wówczas, gdy nie można uzyskać zgody współwłaścicieli w sprawach istotnych, które dotyczą zwykłego zarządu lub gdy większość narusza zasady prawidłowego zarządu lub krzywdzi mniejszość. Odnosi się tylko do zarządu nieruchomością.

W jaki sposób można znieść współwłasność?

 Przede wszystkim należy zauważyć, że Ustawodawca przyznaje każdemu współwłaścicielowi roszczenie o zniesienie współwłasności. Ponadto nie ulega ono przedawnieniu. Zniesienie może nastąpić w drodze umowy lub postanowienia sądowego.

Zniesienie współwłasności może nastąpić poprzez:

  1. podział rzeczy – dotyczy tylko rzeczy podzielnych, na skutek podziały powstają rzeczy samodzielne, stanowią własność poszczególnych dawnych współwłaścicieli
  2. przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli – sąd orzeka o obowiązku spłaty pozostałych właścicieli
  3. sprzedaż rzeczy wspólnej – w sytuacji, gdy nie można inaczej podzielić rzeczy i brak okoliczności, by przekazać rzecz jednemu ze współwłaścicieli, zwłaszcza gdy żaden ze współwłaścicieli nie zgadza się na przyznanie mu rzeczy

Dodaj komentarz