Wydziedziczenie

Zdarza się, że spadkodawca nie chce, by dziedziczyli po nim członkowie najbliższej rodziny. Nieuwzględnienie ich w testamencie nie oznacza wydziedziczenia, chociaż właśnie w taki sposób potocznie rozumie się to pojęcie. Wydziedziczenie pozbawia spadkobiercę ustawowego, prawa do zachowku.

Jak dokonać wydziedziczenia? Czy zawsze jest to możliwe? Odpowiedź na te oraz inne pytania w dzisiejszym wpisie. Zapraszam!

Wydziedziczenie = pozbawienie prawa do zachowku!

Wydziedziczenie, zgodnie z brzmieniem art. 1008 KC, to pozbawienie zstępnych, małżonka i rodziców zachowku. Oczywiście wydziedziczenie musi być uzasadnione, a uzasadnienie powinno znaleźć się w testamencie.

Zachowek to pewnego rodzaju zabezpieczenie dla osób najbliższych spadkodawcy, w razie gdyby nie uwzględnił ich w testamencie.

Co może być przyczyną wydziedziczenia?

Kodeks cywilny, w art. 1008, wskazuje trzy podstawy wydziedziczenia. Chodzi o sytuacje, w których zstępny, małżonek lub rodzic:

  • wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego,
  • dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci – przestępstwo musi być stwierdzone prawomocnym wyrokiem sądowym,
  • uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Kwestię prawdziwości przyczyny wskazanej jako podstawa wydziedziczenia bada sąd w sprawie o zachowek.

Czy pomimo zaistnienia którejś z wyżej wskazanych przyczyn może zdarzyć się sytuacja, która uniemożliwi wydziedziczenie?

Owszem, wydziedziczenie nie jest możliwe, gdy spadkodawca wybaczył uprawnionemu do zachowku. Wynika to z art. 1010 § 1 KC:  „Spadkodawca nie może wydziedziczyć uprawnionego do zachowku, jeżeli mu przebaczył„. Przebaczenie musi być dokonane z rozeznaniem i nie wymaga się szczególnej formy, może być dokonane także ustnie i w sposób dorozumiany.


Wydziedziczenie ≠ testament negatywny!

Testament negatywny nie pozbawia prawa do zachowku.  Polega on na wykluczeniu z dziedziczenia spadkobiercy ustawowego, np. „Nie chcę, by dziedziczyła po mnie moja córka Emanuela.”


Należy w tym miejscu zauważyć, że wydziedziczenie zstępnego nie skutkuje wydziedziczeniem zstępnych zstępnego (art. 1011 KC), czyli np. wydziedziczenie syna nie pozbawia wnuków prawa do zachowku.

Podstawa prawna:

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93)

Dodaj komentarz