Kserowanie a prawa autorskie

Kserowanie podręczników w kręgach studenckich to zachowanie wręcz naturalne. Pytanie czy legalne? Panuje ogólne przekonanie, że nie można kserować książek, bo to naruszenie praw autora. Jak jest w rzeczywistości? Czy możemy kserować książki? O tym w niniejszym wpisie. Zapraszam!

Oczywiście odpowiedź na postawione powyżej pytania brzmi: to zależy.

Od czego?

Od tego, w jakich celach będziemy wykorzystywać skserowany egzemplarz książki.

Art. 23 § 1 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych wskazuje, że wolno korzystać z rozpowszechnionego już utworu, ale musi to być korzystanie nieodpłatne oraz tylko w zakresie własnego użytku osobistego.

Czym zatem jest własny użytek osobisty?

Korzystnie ze skserowanego egzemplarza na własny użytek osobisty oznacza, że mogą z niego korzystać osoby, które pozostają w związku osobistym (chodzi tutaj przede wszystkim o osoby spokrewnione lub spowinowacone) oraz osoby, z którymi łączy nas stosunek towarzyski.

Czym jest stosunek towarzyski?

Jest to pojęcie bardzo szerokie i dookreślane w drodze interpretacji prawa. W skrócie można napisać, ze osoba, która podzieliła się z kimś swoim egzemplarzem skserowanej książki musi być w stanie wykazać, że osoba, której tę książkę przekazała, pozostaje z nią w relacji o charakterze towarzyskim.

 

Poza tym, art. 35 Ustawy przewiduje jedno ograniczenie w korzystaniu z książki na własny użytek osobisty. Chodzi o to, że dozwolony użytek nie może naruszać normalnego korzystania z utworu lub godzić w słuszne interesy twórcy. To także sformułowanie niedoprecyzowane, więc ocena czy naruszono normalnego korzystanie z utworu lub słuszne interesy twórcy bedzie odbywać się w odniesieniu do konkretnego przypadku.

 


Zdarza się, że punkty ksero sprzedają skserowane już książki.

Czy nabycie takiej książki jest zgodne z prawem?

Niestety nie. Punkt ksero w tym momencie działa w celach komercyjnych.


 

 

 

 

Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

2 Replies to “Kserowanie a prawa autorskie”

  1. Nauczycielka says: Odpowiedz

    Witam, pani Katarzyno!

    Jak w świetle prawa wygląda kserowanie fragmentów podręczników na potrzeby prowadzonych korepetycji? Mam na myśli przygotowywanie kopii wybranych stron dla uczniów. Naturalnie bez zarabiania na takich materiałach. Czy jest to dozwolony użytek osobisty, czy już nie? Czy korepetytor i uczeń pozostają ze sobą w związku osobistym, jeżeli w regularnych odstępach czasu spotykają się osobiście, twarzą w twarz, czy już nie?

    Z góry dziękuję za odpowiedź i pozdrawiam.

    1. Szanowna Pani,

      pojęcie dozwolonego użytku osobistego należy rozpatrywać, biorąc pod uwagę dwie kwestie: cel oraz krąg osób uprawnionych. Ustawa reguluje pierwszą kwestię w sposób bardzo elastyczny i nie określa celu dozwolonego użytku osobistego.

      Druga kwestia, dotycząca kręgu osób uprawnionych, nie jest jednoznaczna, zwłaszcza jeżeli chodzi o sformułowanie „stosunek towarzyski”. W odróżnieniu od pokrewieństwa i powinowactwa jest to stosunek niesformalizowany. Komentatorzy przepisów przyjmują, że relacja istniejąca między osobami związanymi stosunkiem towarzyskim jest relacją osobistą, nie zawodową, i odnosi się zarówno do działań stałych jak i doraźnych. Raczej trudno uznać, że relacja między korepetytorem a jego uczniem ma charakter osobisty.

      Kserowanie materiałów na potrzeby działalności korepetytorskiej nie znajduje również uzasadnienia w przepisie art. 27 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ponieważ na potrzeby zilustrowania treści przekazywanych w celach dydaktycznych lub w celu prowadzenia badań naukowych jedynie instytucje oświatowe, uczelnie oraz jednostki naukowe w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki mogą korzystać z rozpowszechnionych utworów w oryginale i w tłumaczeniu oraz zwielokrotniać w tym celu rozpowszechnione drobne utwory lub fragmenty większych utworów.

      Co więcej, Ustawodawca w przywołanym przepisie użył pojęcia „instytucje”, co potwierdza tezę, że art. 27 nie będzie miał zastosowania do działalności korepetytorskiej.

Dodaj komentarz