Czym jest spółka cywilna?

Na początku pytanie zasadnicze:

czym w ogóle jest spółka?

Spółka to:

  • forma działalności osób fizycznych lub osób prawnych,
  • której funkcjonowanie oparte jest na umowie lub statucie,
  • zaś celem zasadniczym jest prowadzenie działalności gospodarczej.

Prawo polskie wyróżnia wiele rodzajów spółek. W niniejszym wpisie skupimy się na spółce cywilnej, czyli jedynej uregulowanej w Kodeksie cywilnym (art. 860 – 875).

Spółka cywilna zakładana jest przez wspólników, którzy obierają określony cel gospodarczy, do którego będą dążyć w ramach prowadzonej działalności.

Wspólny cel gospodarczy to element odróżniający spółkę cywilną od innych spółek.

Cechą charakterystyczną jest niezmienność składu osobowego, co oznacza, że jakiekolwiek zmiany tego typu wymagają modyfikacji umowy spółki.

SPÓŁKA CYWILNA NIE POSIADA OSOBOWOŚCI PRAWNEJ.

Co to znaczy?

Spółka cywilna nie jest samodzielnym podmiotem prawa, czego efektem jest niemożność nabywania praw i zaciągania zobowiązań w imieniu spółki.

Kto zatem może nabywać prawa oraz zaciągać zobowiązania?

Uprawnienie do tego ma każdy wspólnik. Utworzenie spółki skutkuje tym, że osoby, które ją tworzą są ze sobą związane, ale nie powołują do życia nowego bytu prawnego, lecz działają jako osoby fizyczne.

Nabyte prawa oraz zaciągnięte zobowiązania są składnikiem mienia wspólnego, czyli wchodzą w skład majątku spółki.

Za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiadają solidarnie. Odpowiedzialność obejmuje, oprócz majątku spółki, majątek osobisty każdego ze wspólników. Nie obejmuje jednak majątku osobistego tych wspólników, którzy nie wchodzili w skład spółki w momencie zaciąganie zobowiązania. Obejmuje zaś majątki tych byłych wspólników, którzy tworzyli spółkę w momencie zawierania zobowiązania. Mimo to na zewnątrz wspólnicy odpowiadają solidarnie,  moment, w którym wspólnik wstąpił do spółki ma znaczenie w zakresie wzajemnych rozliczeń.

Wniosek z powyższego jest następujący: to osoby fizyczne (wspólnicy spółki),a nie spółka cywilna, są przedsiębiorcami i w związku z tym podlegają wpisowi do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (czyli do rejestru właściwego dla przedsiębiorców będących osobami fizycznymi). Spółka cywilna jest stosunkiem zobowiązaniowym i przedsiębiorstwem prowadzonym przez wspólników dla realizacji określonego celu gospodarczego.

„Zobowiązanie spółki” to zwrot w pewien sposób mylący, ponieważ nie są to zobowiązania spółki sensu stricto, lecz zobowiązania wspólników odrębne od ich zobowiązań osobistych.


WKŁADY DO SPÓŁKI CYWILNEJ

Zawiązując spółkę cywilną, wspólnicy wnoszą wkłady.

Wkład mogą stanowić:

  • własność ( prawo własności nieruchomości oraz ruchomości),
  • inne prawa (np. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości),
  • świadczenie usług ( wkład w tej postaci polega na zobowiązaniu się wspólnika, że będzie on świadczył usługi określonego rodzaju powtarzalnie, okazjonalnie bądź jednorazowo – w zależności od zapotrzebowania wspólników oraz spółki).

Przyjmuje się, że wartość wkładów poszczególnych wspólników jest równa (w razie braku odrębnej regulacji umownej). Równy jest także udział w zyskach i uczestnictwo w stratach ( w razie braku odrębnej regulacji umownej).

Czy wniesienie wkładów jest obowiązkowe?

Nie, wniesienie wkładów do spółki cywilnej jest fakultatywne.

Dlaczego?

Ponieważ dążenie do osiągnięcia obranego celu gospodarczego może być realizowane w inny sposób.

Kiedy wniesienie wkładów staje się obowiązkiem?

Obowiązek pojawia się w momencie gdy o wniesieniu wkładu postanowiono w umowie spółki cywilnej.

 

Wkłady wniesione do spółki stają się majątkiem wspólnym. Co istotne, wspólnik nie może rozporządzać swoim udziałem wchodzącym w skład majątku spółki. Ponadto nie może żądać podziału oraz wypłaty zysków w trakcie trwania spółki, dopiero po jej rozwiązaniu, chyba że została zawarta na dłuższy czas, wówczas z końcem każdego roku obrachunkowego.


PROWADZENIA SPRAW SPÓŁKI CYWILNEJ

Każdy wspólnik ma prawo oraz obowiązek prowadzenia spraw spółki ( które polegają na dążeniu do osiągnięcia założonego celu gospodarczego).

W zależności od tego czy mamy do czynienia z czynnościami zwykłego zarządu czy z czynnościami przekraczającymi zwykły zarząd odmiennie przedstawia się kwestia prowadzenia spraw spółki.

Jeżeli chodzi o czynności zwykłego zarządu:

  • przy braku sprzeciwu wspólnika,
  • każdy wspólnik może prowadzić sprawy zwykłego zarządu,
  • bez konieczności podejmowania uchwały przez wszystkich wspólników.

 

  • w razie sprzeciwu wspólnika,
  • pomimo iż chodzi o sprawy zwykłego zarządu,
  • konieczne jest podjęcie uchwały.

Czynności przekraczające zwykły zarząd oczywiście wymagają uchwały wspólników.

Czynność nagła, która mogłaby narazić spółkę na duże ( KC – niepowetowane) straty, nie wymaga podjęcia uchwały.

 

Reprezentacja spółki polega na występowaniu wspólników przed osobami trzecimi, składanie oświadczeń woli oraz przyjmowanie oświadczeń kierowanych do spółki. Jeśli umowa lub uchwała spółki nie reguluje inaczej tej kwestii to każdy wspólnik ma prawo do reprezentacji, w granicach w jakich może prowadzić jej sprawy. W razie istnienia regulacji umownej lub ujętej w uchwale, postanowienia tam zawarte są skuteczne inter partes, czyli są skuteczne względem osób trzecich tylko w sytuacji, gdy zostaną one poinformowane o treści umowy lub uchwały.


ŚMIERĆ WSPÓLNIKA

W razie śmierci wspólnika do spółki mogą wejść jego spadkobiercy, jeżeli umowa tak stanowi.  Spadkobiercy wskazują jedną osobę, która będzie wykonywała ich uprawnienia. Do momentu wskazania takiej osoby, wspólnicy mają prawo prowadzić sprawy spółki. W przypadku braku takiej regulacji stosunek prawny spółki względem wspólnika wygasa w momencie jego śmierci.

Wartość udziału wspólnika wchodzi w skład spadku.


WYPOWIEDZENIE UDZIAŁU W SPÓŁCE CYWILNEJ

Jeśli mamy do czynienia z umową spółki zawartą na czas nieoznaczony to każdy ze wspólników może wypowiedzieć swój udział zasadniczo na 3 miesiące przed końcem roku obrachunkowego. Wkłady podlegają zwrotowi.

Bez zachowania terminów, wspólnik może wypowiedzieć udział z ważnych powodów, nawet jeśli spółka została zawarta na czas oznaczony.

Prawo do wypowiedzenia wkładu ma także wierzyciel osobisty dłużnika. Może to uczynić w ciągu 6 miesięcy od bezskutecznej egzekucji z ruchomości wspólnika na 3 miesiące naprzód  (kiedy uzyskał prawo do zajęcia praw wspólnika w razie wystąpieniu ze spółki lub jej rozwiązania), nawet jeśli umowa spółki cywilnej została zawarta na czas oznaczony.

W razie wypowiedzenia udziału, wspólnikowi nie zwraca się wartości wkładu polegającego na świadczeniu usług bądź na używaniu przez spółkę rzeczy należących do wspólnika.

ROZLICZENIE:

  • zwrot w naturze rzeczy, które zostały wniesione do spółki celem używania,
  • wypłacenie pieniądzem wartości wniesionego wkładu określonego w umowie ( w razie braku określenia, wartość, jaką miał wkład w momencie wniesienia),
  • wypłata części wartości majątku wspólnego po odliczeniu wartości wkładów wszystkich wspólników (w stosunku, w jakim wspólnik opuszczający spółkę uczestniczył w zyskach).

ROZWIĄZANIE SPÓŁKI CYWILNEJ

Możliwe jest rozwiązanie spółki cywilnej przez sąd na wniosek jednego ze wspólników.

Przyczynami uzasadniającymi rozwiązanie spółki mogą być m.in.:

  • pozostanie w spółce tylko jednego wspólnika
  • uchwała wspólników o rozwiązaniu spółki,
  • osiągnięcie celów dla których spółka została powołana.

Momentem rozwiązania spółki jest moment ogłoszenia upadłości i od tego właśnie momentu do majątku spółki stosuje się przepisy o majątku w częściach ułamkowych z uwzględnieniem dwóch regulacji z art. 875 KC:

  • majątek, który pozostał po spłaceniu długów wydaje się wspólnikom jako ich wkłady stosując przepisy o zwrocie wkładów w razie wystąpienia wspólnika ze spółki,
  • jeśli pozostanie nadwyżka, dzieli się ją na wspólników w takich częściach, w jakich uczestniczyli oni w zyskach.

 

Dodaj komentarz